{"id":1683,"date":"2016-08-09T21:04:41","date_gmt":"2016-08-09T18:04:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.timisi.com\/?p=1683"},"modified":"2021-04-15T08:59:04","modified_gmt":"2021-04-15T05:59:04","slug":"sanatci-kimdir","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.timisi.com\/en\/2016\/08\/09\/sanatci-kimdir\/","title":{"rendered":"SANAT\u00c7I K\u0130MD\u0130R?"},"content":{"rendered":"

Tolstoy, <\/em>sanat\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131ndan bahsederken \u00a0<\/em>“\u0130nsan\u0131n bir zamanlar ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu duyguyu, kendinde canland\u0131rd\u0131ktan sonra, ayn\u0131 duyguyu ba\u015fkalar\u0131n\u0131n da hissedebilmesi i\u00e7in hareket, ses, \u00e7izgi, renk veya kelimelerle belirlenen bi\u00e7imlerle ifade etme ihtiyac\u0131ndan sanat ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r”<\/strong> der.\u00a0 \u0130nsan, nas\u0131l duymaya, d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 andan itibaren kelimenin ger\u00e7ek anlam\u0131yla hayata girmi\u015f olursa, insanl\u0131k da duygular\u0131n\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini sesler, \u00e7izgiler ve renklerle canl\u0131 ve cans\u0131z simgeler halinde \u015fekillendirmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 andan itibaren, ger\u00e7ekten tarih sahnesine \u00e7\u0131km\u0131\u015f olur. Sanatta g\u00fczeli, bilimde do\u011fruyu arayan insan ruhu ve zek\u00e2s\u0131, asl\u0131nda kendini aramaktad\u0131r. Her sanat eseri, var olan bir d\u00fc\u015f\u00fcnce veya bir nesneyle ilgilidir; belli bir varl\u0131\u011f\u0131 veya sanat\u00e7\u0131n\u0131n zihninde canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 soyut bir kavram\u0131 anlat\u0131r, ondan bir kesit ortaya koyar. Bir resim, belli bir tabiat par\u00e7as\u0131n\u0131n resmidir veya bir insan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Bir tiyatro oyunu, belli olaylar\u0131n simgelenmesidir. Bir \u015fiir ya da m\u00fczik par\u00e7as\u0131, ya tabiattan ya da insan ruhundan ve duygular\u0131ndan bir anlat\u0131md\u0131r. Sanat\u00e7\u0131n\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, kavrad\u0131\u011f\u0131 ve ger\u00e7eklik olarak belirledi\u011fi varl\u0131\u011f\u0131n bilgisi, sanat\u0131n \u00f6z konusunu olu\u015fturur.<\/p>\n

Yaratt\u0131klar\u0131 eserlerin i\u00e7erik ve bi\u00e7imleri birbirinden farkl\u0131 olsa da, b\u00fct\u00fcn sanat\u00e7\u0131lar\u0131n ortak bir \u00f6zellikleri vard\u0131r; ho\u015fa gitmek, be\u011fenilmek iste\u011fi. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, sanat\u0131n bir ba\u015fka basit tan\u0131m\u0131n\u0131 da \u00ab <\/em>Ho\u015fa giden bi\u00e7imler yaratma gayreti<\/strong> \u00bb<\/em> olarak yapabiliriz. Ancak ho\u015fa giden bi\u00e7imler yapma gayreti de tek ba\u015f\u0131na sanat\u0131 anlatmaya yetmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc ho\u015fa gidilen bir \u015feyler yaparken yarat\u0131lan eserin bir tak\u0131m estetik bi\u00e7im ve ifade \u015fekillerine b\u00fcr\u00fcnmesi de gereklidir.
\nBug\u00fcn T\u00fcrk\u00e7e’de iyi yap\u0131lan her i\u015f i\u00e7in “sanat” kelimesinden yararlan\u0131p; “askerlik sanat\u0131”, “g\u00fczel konu\u015fma sanat\u0131” gibi kal\u0131plar kullan\u0131l\u0131r. O halde, yap\u0131lan bir i\u015f veya hareketin, g\u00fczel, geli\u015fmi\u015f ve etkileyici bir bi\u00e7imde g\u00f6r\u00fcnmesi, onu bir sanat olarak tan\u0131mlamam\u0131za sebep olmaktad\u0131r. Ba\u015fka bir a\u00e7\u0131dan bakacak olursak, insan yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fi y\u00fcceltebildik\u00e7e, ona kendi ruh d\u00fcnyas\u0131ndan bir par\u0131lt\u0131 katabildik\u00e7e, sanat olgusuna biraz yakla\u015fabilmi\u015f say\u0131l\u0131r. Yani sanat\u0131n ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelliklerinden biri, onun g\u00fcnl\u00fck, basit ve s\u0131radan \u015feylerin \u00fcst\u00fcnde olmas\u0131d\u0131r.<\/strong>
\nHalk aras\u0131nda “sanat” kelimesi; “insanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131ndan birisinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 konusunda \u00f6\u011fretilen ve yap\u0131lan i\u015f”<\/strong> anlam\u0131nda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, “ustal\u0131k, h\u00fcner, marifet”<\/strong> anlam\u0131nda; “Bu i\u015fte sanat vard\u0131r; kolay de\u011fil o da bir sanatt\u0131r.” \u015feklinde de kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bizim konumuz olan sanat\u0131 kuyumculuk, marangozluk gibi maddi fayda g\u00f6zeten sanatlardan ay\u0131rabilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle \u015fu s\u0131n\u0131fland\u0131rmay\u0131 yapmam\u0131z gerekir.<\/p>\n

a) Pratik veya end\u00fcstriyel sanatlar (zanaat)<\/p>\n

b) G\u00fczel sanatlar<\/p>\n

“G\u00dcZEL SANAT” kavram\u0131 i\u00e7inde, sanat’\u0131 \u015f\u00f6yle tan\u0131mlamak da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: “\u0130nsanlar\u0131n, tabiat kar\u015f\u0131s\u0131ndaki duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini \u00e7izgi, renk, bi\u00e7im, ses, s\u00f6z ve ritim gibi unsurlarla g\u00fczel ve etkili bir bi\u00e7imde ve ki\u015fisel bir \u00fcsl\u00fbpla ifade etme \u00e7abas\u0131ndan do\u011fan ruhsal bir faaliyettir.” <\/strong>Bu tan\u0131mlamadan yola \u00e7\u0131karak sanat\u00e7\u0131 i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131ndaki duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini sanat\u0131n herhangi bir alan\u0131nda g\u00fczel ve etkili bir bi\u00e7imde, ki\u015fisel bir \u00fcslupla ifade eden ki\u015fidir diyebiliriz.
\nG\u00fczel sanatlar deyince, insan\u0131n ilk \u00e7a\u011flardan bu yana kendini ifade etti\u011fi, tam yetkinle\u015femedi\u011fi d\u00f6nemlerden, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelen resim, heykel, dans, m\u00fczik, tiyatro, an\u0131t, k\u00f6pr\u00fc, \u015fiir, roman ve bunun gibi \u00f6rnekleri sayabiliriz.<\/p>\n

Bu s\u0131n\u0131flamadan sonra G\u00fczel Sanatlar dedi\u011fimiz kavram\u0131 kendi i\u00e7erisinde Geleneksel<\/em> ve \u00e7a\u011fda\u015f<\/em> <\/strong>olmak \u00fczere iki bi\u00e7imde s\u0131n\u0131flamak, bize baz\u0131 kolayl\u0131klar getirebilir.
\n\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n

Geleneksel s\u0131n\u0131flama<\/em>,<\/strong> g\u00fczel sanatlar\u0131, hitap etti\u011fi duyu organlar\u0131na g\u00f6re s\u0131n\u0131flar. S\u00f6zgelimi “g\u00f6rsel sanatlar”<\/strong> (pl\u00e2stik sanatlar), g\u00f6ze ve g\u00f6rmeye dayanan sanatlar\u0131, resim, heykel, mimari gibi dallar\u0131 bir grupta toplar. Fonetik sanatlar<\/strong>, m\u00fczik ve t\u00fcrleri ile edebiyat\u0131; ritmik sanatlar<\/strong> ise, hem g\u00f6rme ve hem de hareketle ilgili olan opera, bale gibi sanatlar\u0131 kapsamaktad\u0131r.\u00a0Ancak, bu s\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n ister istemez d\u0131\u015f\u0131nda kalabilen baz\u0131 t\u00fcrler de olabiliyordu. S\u00f6z gelimi karikat\u00fcr veya seramik gibi. Bu sebeple, daha \u00e7a\u011fda\u015f bir s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya gerek duyulmu\u015ftur. Bu s\u0131n\u0131flama, s\u00f6z konusu edilen sanat dal\u0131n\u0131n niteli\u011fi ve tekni\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re de g\u00fczel sanatlar\u0131 yedi farkl\u0131 ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplayabiliriz.<\/p>\n


\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Y\u00fczey Sanatlar\u0131 :<\/strong><\/strong> T\u00fcm iki boyutlu sanat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, yani bir eni ve bir boyu olan k\u00e2\u011f\u0131t veya tuval \u00fczerine, bir duvar ya da kuma\u015f \u00fczerine uygulanan sanatlard\u0131r: Resim ve t\u00fcrleri (ya\u011fl\u0131 boya, sulu boya, bask\u0131 sanatlar\u0131, afi\u015f, grafik \u00e7izimler ), duvar resmi, minyat\u00fcr, karikat\u00fcr, foto\u011fraf, batik, s\u00fcsleme vb.<\/p>\n

\u00a0 \u00a0 Hacim Sanatlar\u0131 :<\/strong> \u00dc\u00e7 boyutlu sanat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131d\u0131r. S\u00f6zgelimi heykel, seramik, an\u0131tlar gibi.<\/p>\n

\u00a0 \u00a0Mek\u00e2n Sanatlar\u0131 :<\/strong> \u0130\u00e7 ya da d\u0131\u015f mek\u00e2n\u0131 i\u00e7ine alan ya da d\u00fczenleyen sanat dallar\u0131d\u0131r. En ba\u015fta mimar\u00ee olmak \u00fczere (bah\u00e7e mimar\u00eesi, peyzaj mimar\u00eesi), \u00e7evre d\u00fczenlemesi gibi mek\u00e2na ili\u015fkin t\u00fcm tasar\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131.<\/p>\n

\u00a0 \u00a0Dil Sanatlar\u0131 :<\/strong> Edebiyat ve yaz\u0131 t\u00fcrlerini kapsayan sanatlard\u0131r: Roman, hik\u00e2ye, \u015fiir, deneme, tiyatro metni, film senaryosu vb. gibi.<\/p>\n

\u00a0 \u00a0 Ses Sanatlar\u0131 :<\/strong> M\u00fczik ve b\u00fct\u00fcn t\u00fcrlerini kapsayan sanatlard\u0131r : Halk m\u00fczikleri, kl\u00e2sik m\u00fczikler gibi.
\n\u00a0 \u00a0<\/strong><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Hareket Sanatlar\u0131 :<\/strong> \u0130nsan\u0131n, bedeniyle anlat\u0131m g\u00fcc\u00fc kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sanatlard\u0131r: Bale, dans t\u00fcrleri, halk danslar\u0131, pandomim vb.
\n\u00a0 \u00a0<\/strong><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Dramatik Sanatlar :<\/strong> \u0130nsan\u0131n, eyleme d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ifadelerle kendini veya bir olay\u0131, bir olguyu anlatt\u0131\u011f\u0131 sanatlard\u0131r: Tiyatro, opera, m\u00fczikal oyun, kukla gibi sahne sanatlar\u0131, sinema, g\u00f6lge oyunu gibi t\u00fcrleri buna \u00f6rnek olarak g\u00f6sterebiliriz.<\/p>\n

B\u00f6ylece, b\u00fct\u00fcn sanat dallar\u0131n\u0131 i\u00e7ine alan bir s\u0131n\u0131fland\u0131rma yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuzu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

Bu s\u0131n\u0131fland\u0131rmadan sonra sanat\u0131n ve sanat eserinin ta\u015f\u0131mas\u0131 gereken \u00f6n \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden birine de\u011finmek istiyorum. Bu da \u201cg\u00fczellik\u201d <\/em>kavram\u0131d\u0131r.
\nG\u00fczellik, estetik ilminin ele ald\u0131\u011f\u0131 bir kavram olarak, \u00e7a\u011flara ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlere g\u00f6re de\u011fi\u015fik anlamlar kazansa da, sanat eserlerinde bulunmas\u0131 gereken en \u00f6nemli \u015feydir. Ancak, sanat eserindeki g\u00fczellik, o eseri meydana getiren elemanlar\u0131n veya fig\u00fcrlerin yaln\u0131z ba\u015f\u0131na g\u00fczelli\u011fi demek de\u011fildir. Yani, kendi d\u00f6nemi i\u00e7inde \u00e7ok g\u00fczel kabul edilen “Ven\u00fcs”\u00fcn bir tabloda yer almas\u0131, o tabloyu g\u00fczel yapmaya yetmez. Daha de\u011fi\u015fik bir ifade ile s\u00f6ylersek; sanatta, “neyin” yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, “nas\u0131l” yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemlidir.<\/strong> S\u00f6zgelimi ya\u015fl\u0131, y\u00fcz\u00fc buru\u015fmu\u015f bir kad\u0131n\u0131n g\u00fczel oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Ancak D\u00fcrer’in ” Ya\u015fl\u0131 Kad\u0131n Portresi ” ne kim \u00e7irkin diyebilir. O halde buradan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 \u015fudur: Sanatta g\u00fczellik, eserin ifadesindeki g\u00fczelliktir. Sanat\u00e7\u0131, eserine konu olarak \u00e7irkini de alm\u0131\u015f olsa, \u00e7irkini g\u00fczel bir bi\u00e7imde ifade edebilen ki\u015fidir. <\/strong><\/p>\n

Bu noktada, yine Tolstoy\u2019dan bir al\u0131nt\u0131 yapmak istiyorum.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201c\u00c7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ortam\u0131n sanat\u0131, bir hayat kad\u0131n\u0131ndan farks\u0131z. Bu benzetme en k\u00fc\u00e7\u00fck ayr\u0131nt\u0131s\u0131na kadar do\u011frudur. <\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ger\u00e7ek sanat yap\u0131t\u0131, anne karn\u0131ndaki \u00e7ocuk gibi, sanat\u00e7\u0131n\u0131n ruhunda, daha \u00f6nceki ya\u015fam\u0131n meyvesi olarak nadir zamanlarda ortaya \u00e7\u0131kar. Ama d\u00fczmece sanat, dur durak bilmeden \u00e7al\u0131\u015fan bir zanaatkar i\u015fidir. Ger\u00e7ek sanat, kendisine a\u015f\u0131k bir kocas\u0131 olan kad\u0131n gibi, s\u00fcslenip p\u00fcslenme gereksinimi duymaz. D\u00fczmece sanat ise, bir fahi\u015fe gibi her zaman s\u00fcsl\u00fc p\u00fcsl\u00fc olmak zorundad\u0131r.\u201d <\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ger\u00e7ek sanat\u0131n k\u00f6keninde, birikmi\u015f bir duyguyu dile getirmenin i\u00e7 zorunlulu\u011fu vard\u0131r ve bu, bir annede, gebeli\u011fin k\u00f6keninde a\u015fk\u0131n bulunmas\u0131na benzer. D\u00fczmece sanattaki g\u00fcd\u00fc, t\u0131pk\u0131 fahi\u015felikte oldu\u011fu gibi kazan\u00e7 elde etmeye kap\u0131lmakt\u0131r. <\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/strong>Yani sanat\u00e7\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131yla i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131ndaki zenginli\u011fi topluma arz ederken her hangi bir s\u00fcslemeye gerek duymayan ki\u015fidir. Onun sanat\u0131ndaki s\u00fcs, eserindeki estetik de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131n geli\u015fmi\u015fli\u011fi ve sanat\u0131n\u0131n ifade edili\u015f bi\u00e7imidir. Sanat\u00e7\u0131, yaratt\u0131\u011f\u0131 eserlerin kayna\u011f\u0131n\u0131 kendi i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131ndaki manevi de\u011ferlerden alan ki\u015fidir.<\/strong><\/p>\n

S\u0131radan insanlar\u0131n sosyalitesini olu\u015fturan \u015fey, sanatsal etkinliklerdir. Bir sergiyi gezmek, bir tiyatro oyununa gitmek vs.. Bu etkinlikleri haz\u0131rlayan ki\u015filer yani sanat\u00e7\u0131lar ise, toplumun bir ad\u0131m \u00f6n\u00fcnde olmak zorundad\u0131rlar. Zira sanat\u00e7\u0131 filozof demektir ayn\u0131 zamanda. Sanat\u0131na kal\u0131c\u0131l\u0131k kazand\u0131rabilmesi i\u00e7in mutlaka felsefesi sa\u011flam olmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Tolstoy\u2019un yukar\u0131da de\u011findi\u011fi \u2018sanat\u2019 ve \u2018d\u00fczmece sanat\u2019 ayr\u0131m\u0131 tam da b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fun g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ortam\u0131ndaki gibi yar\u0131n\u0131 olmayan pop\u00fcler \u00fcr\u00fcnleri, artan bir taleple t\u00fcketiyor olmas\u0131nda berrakla\u015f\u0131yor. Ger\u00e7ek sanat eserinin reklam\u0131 yap\u0131lmaz. Reklam\u0131 yap\u0131lan sanat d\u00fczmecedir. Reklam\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, i\u00e7inde para kazanma kayg\u0131s\u0131 vard\u0131r ve b\u00f6yle bir kayg\u0131yla hareket eden sanat\u00e7\u0131n\u0131n \u2018g\u00fcn\u00fcn\u00fc kurtarmak\u2019 d\u0131\u015f\u0131nda bir kayg\u0131s\u0131 olamaz. Kendi g\u00fcn\u00fcn\u00fc kurtarmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen sanat\u00e7\u0131 da, kitlesini yar\u0131ns\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131r. Ger\u00e7ek sanat eseri, t\u00fcketicinin \u00f6n\u00fcne koyulan de\u011fil, t\u00fcketicinin aray\u0131p buldu\u011fu eserdir\u2026 Dolay\u0131s\u0131yla sanat\u00e7\u0131, yaratt\u0131\u011f\u0131 eserleri topluma arz ederken ondan maddi bir \u00e7\u0131kar beklentisi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in herhangi bir reklama da ihtiya\u00e7 duymayan ki\u015fidir.<\/strong><\/p>\n

Pop\u00fcler olan \u00fcr\u00fcn bir m\u00fcddet sonra yok olur. Ama yok olmayan bir s\u00fcreklili\u011fi var pop\u00fclerli\u011fin; sadece oyuncular\u0131 de\u011fi\u015fiyor o kadar. Bundan iki y\u0131l \u00f6nce kimselerin dilinden d\u00fc\u015fmeyen \u015fark\u0131lar\u0131 yazan pop m\u00fczik\u00e7i, e\u011fer yeni bir sa\u00e7mal\u0131k \u00fcretmediyse art\u0131k ad\u0131 bile an\u0131lmaz olur. Ge\u00e7mi\u015fin bir k\u00f6\u015fesinde kal\u0131r sadece. Pop\u00fcler olan \u00fcr\u00fcn, ticari kayg\u0131larla \u00fcretildi\u011finden mutlaka insan\u0131 \u00f6zden, insan\u0131 duygulardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kayg\u0131s\u0131 \u00e7ok satmak ve tutulmakt\u0131r.<\/p>\n

M\u00fczikten bir \u00f6rnekle devam edelim: Yak\u0131n zamanda yitirdi\u011fimiz Fikret K\u0131z\u0131lok, 67- 68 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 m\u00fczikte farkl\u0131 bir tarz denemi\u015fti. Bu tarz farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n nedeni aray\u0131\u015f i\u00e7inde olmas\u0131 ve eline gitar\u0131 al\u0131p, o d\u00f6nem hayatta olan halk ozan\u0131 A\u015f\u0131k Veysel\u2019in yan\u0131nda iki ay ya\u015famas\u0131yd\u0131. K\u0131z\u0131lok gitar\u0131n\u0131n akordunu A\u015f\u0131k Veysel\u2019in saz\u0131na g\u00f6re akort edince farkl\u0131 bir zenginli\u011fi ke\u015ffetti\u011fini anlam\u0131\u015ft\u0131. Devam\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrk\u00fclerin bat\u0131 enstr\u00fcmanlar\u0131yla \u00e7al\u0131nmas\u0131 ve her yerde s\u00f6ylenir olmas\u0131 sanat\u00e7\u0131y\u0131 pop\u00fcler k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Sonras\u0131nda Fikret K\u0131z\u0131lok, b\u00fct\u00fcn hayranlar\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtacak bir kararla m\u00fczi\u011fe ara verdi\u011fini s\u00f6yleyerek kendisini geri \u00e7ekti. Nedenini de \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131: \u2018%80\u2019i kitap okumayan, \u00fcretmeyen arabesk bir toplumda, \u00e7ok satan ya da ra\u011fbet g\u00f6ren \u00fcr\u00fcn\u00fcn nitelikli olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? Benim yapt\u0131\u011f\u0131m m\u00fczi\u011fin bu denli ra\u011fbet g\u00f6rmesi beni rahats\u0131z etti. Demek ki eksiklik var bir yerlerde; dolay\u0131s\u0131yla niteli\u011fimi sorgularken amac\u0131m\u0131 da belirlemek istiyorum. Benim i\u00e7in %5\u2019lik bir entelekt\u00fcel kesimin be\u011fenisini al\u0131p, kal\u0131c\u0131 m\u00fczik yapmak daha \u00f6nemli.\u2019<\/em><\/p>\n

Pop\u00fcler olan mutlaka yozla\u015fmay\u0131 beraberinde getiriyor. Pop\u00fclariteden beslenen kesim fark\u0131nda olmadan insani duygulardan ve \u00f6z\u00fcnden uzakla\u015f\u0131yor. Kavramlar\u0131n i\u00e7i bo\u015fal\u0131yor. A\u015fk\u2019\u0131n yerini, baya\u011f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f cinsellik al\u0131yor. Sevgiliye s\u00f6ylenecek bir y\u0131\u011f\u0131n g\u00fczel s\u00f6z varken; \u2018k\u0131z hepsi senin mi?\u2019 ya da \u2018band\u0131ra band\u0131ra ye beni\u2019 ile toplum kendi kendini yiyip bitiriyor. Az \u00f6nce verdi\u011fimiz bir \u00f6rnekte sanatta, “neyin” yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, “nas\u0131l” yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemlidir s\u00f6z\u00fcn\u00fc vurgulam\u0131\u015ft\u0131k. Demek oluyor ki sanat\u00e7\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131 eserde \u00e7irkin olan bir \u015feyi bile g\u00fczel ifade eden ki\u015fidir. Yani sanat\u00e7\u0131 olabilmek i\u00e7in g\u00fczel olan bir \u015feyi g\u00fczel ifade etmek de yeterli olmuyor. Ayn\u0131 zamanda g\u00fczel olan\u0131 \u00e7irkinle\u015ftirmemek gibi bir kayg\u0131 da ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. <\/strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>\u2018Sanat\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 ya\u015famd\u0131r.\u2019 Der, Bertolt Brecht.<\/em> Ya\u015fam\u0131n sadece t\u00fcketimiyle ili\u015fkilenmi\u015f sanat eksiktir, t\u00fckenmeye mahkumdur. <\/strong><\/p>\n

G\u00fcncelin ve ya\u015fam\u0131n s\u0131radanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 insan, sanat\u0131n b\u00fcy\u00fcs\u00fcyle a\u015far. Sanat\u00e7\u0131, d\u00fcn\u00fc ve bug\u00fcn\u00fc gelece\u011fe ta\u015f\u0131ma yetisiyle, zaman\u0131n ileriye do\u011fru \u00f6n\u00fc al\u0131nmaz ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 duyurand\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda \u00fclkemizdeki sanat ve sanat\u00e7\u0131 kavramlar\u0131n\u0131n neden \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 geli\u015femedi\u011fi ve i\u00e7i bo\u015f kelimeler haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131nda da birka\u00e7 \u015feyler \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 s\u00f6ylemek istiyorum. Bilindi\u011fi gibi psikolojide Abraham Maslow’un \u201cMotivasyon \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Teorisi<\/strong>\u201dnde ihtiya\u00e7lar hiyerar\u015fisi \u015fu s\u0131rayla belirlenmi\u015ftir<\/p>\n

1-\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Fizyolojik ihtiya\u00e7lar;<\/strong> Hayat i\u00e7in gerekli maddelerden birinin eksikli\u011fini hisseden insan, derhal o ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in harekete ge\u00e7er. A\u00e7 olan insan\u0131n b\u00fct\u00fcn zihni faaliyetleri, a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u0131 giderme y\u00f6n\u00fcnde yo\u011funla\u015f\u0131r. A\u00e7l\u0131k d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir ihtiyac\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131r. Bu ilk fizyolojik ihtiyac\u0131n\u0131 giderdi\u011fi anda ise, ba\u015fka bir ihtiyac\u0131 duymaya ba\u015flar.<\/p>\n

2-\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Korunma \u0130htiyac\u0131:<\/strong> Bu defa insan korunma yollar\u0131n\u0131 arayan bir makine haline gelir. Topluluk hayat\u0131nda meydana gelen \u00f6rg\u00fctlenmeler, n\u00fcfuzlu kimselerin himayesine girme, huzur sa\u011flamaya y\u00f6nelik fikri, felsefi ve dini ak\u0131mlar hep bu ihtiyac\u0131n sonucunda ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n

3-\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Sevgi ihtiyac\u0131:<\/strong> \u0130lk iki ihtiyac\u0131n\u0131 gideren insan, dost, arkada\u015f, sevgili edinerek duygular\u0131n\u0131 payla\u015fmak ister.<\/p>\n

4-\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>\u0130tibar ihtiyac\u0131:<\/strong> Bu ihtiya\u00e7 insan\u0131 toplum i\u00e7inde ehliyet sahibi olma, g\u00fc\u00e7 kazanma, kendini \u00e7evresine kabul ettirme faaliyetlerine sevk eder.<\/p>\n

5-\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Kendini ger\u00e7ekle\u015ftirme ihtiyac\u0131:<\/strong> \u0130nsan, say\u0131lan bu d\u00f6rt a\u015famada tatmin edilmi\u015f duruma y\u00fckselmekle beraber, e\u011fer psikolojik arzular\u0131n\u0131 yerine getiremiyor, ferdi yeteneklerinin gereklerini ortaya koyam\u0131yorsa yine mutlu de\u011fildir. Mesela; edebi duygusu kuvvetli ise, \u015fiir, roman, hikaye, piyes yazmal\u0131; sese kar\u015f\u0131 hassas ise m\u00fczik eseri ortaya koymal\u0131, bir enstr\u00fcman \u00e7almal\u0131; zihni kapasitesi elveri\u015fli ise, felsefe veya ilimle u\u011fra\u015fmal\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte bu son gayretler, y\u00fcksek k\u00fclt\u00fcre y\u00f6neli\u015f ve ilerleyi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla k\u00fclt\u00fcrel bir faaliyet olan sanat, insan\u0131n tabiatta ilk d\u00f6rt ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131ndan sonra ortaya \u00e7\u0131kan bir ihtiya\u00e7t\u0131r.<\/p>\n

\u0130htiya\u00e7lardan her birinin y\u00fczde y\u00fcz \u015fart olmad\u0131\u011f\u0131, bir ihtiyac\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 \u00a0\u00a0\u00a0 giderilince, ondan sonraki ihtiyac\u0131n hissedilmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 Maslow ve ondan sonraki \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ve bilim adam\u0131 taraf\u0131ndan tespit edilmi\u015f bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n

Motivasyon Teorisi\u2019nden \u00fclkemizdeki sanat ve sanat\u00e7\u0131 tan\u0131mlamalar\u0131 ad\u0131na \u015fu \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7\u0131karabilece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n

    \n
  1. Hangi \u015fart alt\u0131nda ve nerede olursa olsun, s\u0131ralanan \u201cihtiya\u00e7lar\u201d\u0131 kar\u015f\u0131layabilen herhangi bir fert k\u00fclt\u00fcr yaratma ve k\u00fclt\u00fcrel bir faaliyet olan sanat\u0131 alg\u0131layabilme g\u00fcc\u00fcne sahip olmas\u0131na ra\u011fmen, bu ihtiya\u00e7lardan herhangi birini kar\u015f\u0131layamayan bireyler ger\u00e7ek sanat\u0131 alg\u0131layabilecek bilin\u00e7 d\u00fczeyine hi\u00e7bir zaman ula\u015famazlar.<\/li>\n
  2. \u0130nsanlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fim s\u00fcre\u00e7lerini engelleyip d\u00fc\u015f\u00fcnmelerini, dolay\u0131s\u0131yla \u00fclke sorunlar\u0131 ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle ilgili faaliyetlerde bulunmalar\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in fizyolojik ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 tatmin etmesini engellemek yeterlidir.<\/li>\n
  3. Suni yollardan da olsa bir ter\u00f6r havas\u0131n\u0131n bask\u0131s\u0131 alt\u0131na giren insanlar, daha y\u00fcksek seviyedeki ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 hat\u0131rlamayacaklar\u0131 i\u00e7in kolayca her emre boyun e\u011fen ve sadece kendilerine verilenle yetinen s\u00fcr\u00fcler haline gelecektir.<\/li>\n<\/ol>\n

    Son olarak bu bilimsel verilerin de \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, sanat\u00e7\u0131y\u0131, toplumun ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6rerek, \u00fcretti\u011fi eserlerde \u00fclke ko\u015fullar\u0131ndaki olumsuzluklara kar\u015f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 \u00fcretebilen ve bu sayede toplumun gelece\u011fine y\u00f6n veren ki\u015fi <\/strong>olarak tan\u0131mlan\u0131n hi\u00e7 de yanl\u0131\u015f bir tan\u0131m olmayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n

    Kaynak\u00e7a:<\/strong><\/p>\n

    Prof.Dr. C.Can AKTAN, 2000’li Y\u0131llarda Yeni Y\u00f6netim Teknikleri (4): \u0130nsan M\u00fchendisli\u011fi, \u0130stanbul: T\u00dcG\u0130AD Yay\u0131n\u0131,1999.<\/p>\n

    Cemi\u2019i Can DEL\u0130ORMAN, Sanat Sorunu, Halis Sanat ve Toplumsal \u0130zd\u00fc\u015f\u00fcmleri, http:\/\/www.hurriyetim.com.tr\/agora\/article.asp?sid=1&aid=61<\/a><\/em><\/p>\n

    \u00a0<\/em>Nalan YILMAZ, Sanat \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler, http:\/\/www.hurriyetim.com.tr\/agora\/article.asp?sid=12&aid=462<\/a><\/p>\n

    Yard. Do\u00e7. Dr. Enver YOLCU, Sanat, \u00a0http:\/\/www.geocities.com\/enveryolcu<\/a><\/em><\/p>\n

    \u00a0\u00a0Ali Haydar T\u0130M\u0130S\u0130<\/em><\/p>\n

    \u00a0Kas\u0131m\u201905 \/ \u0130stanbul<\/em><\/p>\n

    ALL RIGHTS RESERVED<\/h6>\n
    T\u00dcM HAKLARI SAKLIDIR.
    \nCOPYRIGH \u00a9 2016\u00a0 TMS REKLAM<\/h6>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Tolstoy, sanat\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131ndan bahsederken \u00a0“\u0130nsan\u0131n bir zamanlar ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu duyguyu, kendinde canland\u0131rd\u0131ktan sonra, ayn\u0131 duyguyu ba\u015fkalar\u0131n\u0131n da hissedebilmesi i\u00e7in hareket, ses, \u00e7izgi, renk veya kelimelerle belirlenen bi\u00e7imlerle ifade etme ihtiyac\u0131ndan sanat ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r” der.\u00a0 \u0130nsan, nas\u0131l duymaya, d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 andan itibaren kelimenin ger\u00e7ek anlam\u0131yla hayata girmi\u015f olursa, insanl\u0131k da duygular\u0131n\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini sesler, \u00e7izgiler ve renklerle canl\u0131 ve cans\u0131z simgeler halinde \u015fekillendirmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 andan itibaren, ger\u00e7ekten tarih sahnesine \u00e7\u0131km\u0131\u015f olur. Sanatta g\u00fczeli, bilimde do\u011fruyu arayan insan ruhu ve zek\u00e2s\u0131, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1684,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.timisi.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1683"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.timisi.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.timisi.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.timisi.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.timisi.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1683"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.timisi.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1683\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2364,"href":"http:\/\/www.timisi.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1683\/revisions\/2364"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.timisi.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1684"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.timisi.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1683"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.timisi.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1683"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.timisi.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1683"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}